Een eeuw psychiatrische zorg in Rekem

Op zondag 24 januari 1921, 100 jaar geleden dus, kwam de eerste patiënt aan in OPZC Rekem. 'Het Gesticht' was toen de benaming en de huisvesting was een kasteel…  Maar het was geen ridderlijk luxeleven dat het gebouw oproept.  Honderden patiënten verbleven er op hetzelfde moment. Grote zalen waren de plaats waar ze vertoefden. Het personeel bestond voor een groot deel uit bewakers en veiligheid primeerde op zorg. Wat betekende trouwens zorg in die beginperiode?

In de jaren 70 van de vorige eeuw werd ‘de Groenplaats’ verlaten. Medewerkers die die periode toen meemaakten, spreken niet met heimwee terug over die vroegere periode. De verhuis naar de Daalbroekstraat was een opluchting. Het kasteel was prachtig aan de buitenkant, de binnenkant en de voorzieningen waren minder fraai…  Niemand heeft ooit heimwee verwoord.

Ondertussen zijn we bezig aan de tweede generatie gebouwen op de huidige site.  Grijs is vervangen door rood, patiënten hebben individuele kamers, PVT is een aparte setting. Beschut wonen is uitgebouwd en het proces van vermaatschappelijking van zorg is in gang gezet.

Zorgnetwerken, dagbehandeling, mobiele teams, patiëntparticipatie, ervaringsdeskundigheid, Noolim zijn enkele nieuwe termen die gebruikt worden. Het gaat hier niet enkel over de woorden, het is de nieuwe visie op zorg.

Die zorg is door deze eeuw heel sterk geëvolueerd. Het kasteel, het museum boven de manege tonen die geschiedenis. Het kerkhof herbergt enkele van de zwijgende getuigen van deze geschiedenis. Een televisiereportage over kerkhof en kasteel confronteren.

Een eeuw psychiatrie is lang. Honderd jaar om te komen tot goede zorg is een ganse periode.  De geschiedenis kent haar pijnlijke episodes. Bescheidenheid en ingetogenheid passen bij de verjaardag. Was het maar honderd jaar psychiatrische zorg alleen; het is ook honderd jaar lijden.

Laat ons blij zijn voor wat we kunnen verwezenlijken, voor de zorg die we uitbouwen, voor de lessen die we uit het verleden getrokken hebben en trekken. Laat ons een nieuwe eeuw beginnen in de geschiedenis van OPZC Rekem: de geschiedenis van een partner in een netwerk voor geestelijke gezondheidszorg in de brede betekenis van het woord.

Download onze presentatie over 100 jaar psychiatrie